
მემორიალურ და ხელოვნების ნიმუშთა ფონდი
მემორიალური და ხელოვნების კოლექცია 900-ზე მეტ უძვირფასეს ექსპონატს მოიცავს. აქ წარმოდგენილია ქართველი და უცხოელი მხატვრების პირადი რელიქვიები. უძველესი ნივთი ანტიკურ პერიოდს მიეკუთვნება. კერძოდ, ეს არის გულსაკიდის ფორმის თეატრალური ნიღაბი, რომელიც 1941 წელს ვანში არქეოლოგიური გათხრების დროს იქნა ნაპოვნი. მნიშვნელოვანია ძვირფასი ლითონებისგან დამზადებული მედლების კოლექცია, რომელთა შორის აღსანიშნავია დიმიტრი არაყიშვილის მიერ რუსეთის საიმპერატორო არქეოლოგიური საზოგადოების ოქროს ორდენი, ვანო სარაჯიშვილის სახალხო არტისტის მინანქარი და მოოქროვილი სამკერდული. ხელოვნების უნიკალური ნიმუშებია ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის ვერცხლის გვირგვინები. ცალკე აღნიშვნის ღირსია თეატრალური, კინოსა და ქორეოგრაფიული კოსტიუმების დიდი კოლექცია. აქ ინახება დიდი ოსტატის კოსტიუმები ფილმებიდან „ბაში-აჩუკი“, „მამლუქი“, „ქეთო“ და „კოტე“, რომლებიც ოქროთი და ნახევრადძვირფასი ქვებითაა მორთული. მნიშვნელოვანია ნინო რამიშვილის სახელობის ქართული ეროვნული ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური დასის კოსტიუმები, თუშური და ხევსურული საცეკვაო დარბაზების უნიკალური ასლები სოლიკო ვირსალაძის ესკიზების მიხედვით შეიქმნა. აქვე ინახება ცნობილი ქართველი მოცეკვავის, ფრიდონ სულაბერიძის აჭარული ჩოხა. თეატრალური კოლექციიდან გამოირჩევა მომღერალ სანდრო ინაშვილის კოსტიუმები, რომელთაგან ერთ-ერთი სპეციალურად მილანში დამზადდა. ეს არის ხარების კოსტიუმი სპექტაკლიდან „კარმენი“. იგი გამოირჩევა ოქროს ძაფებით მოქარგული ორნამენტების სიმრავლით.
ხელოვნების ნიმუშებს შორის ბევრი მემორიალური ნივთია. კერძოდ, ვაჟა-ფშაველას ჩოხის სიმები, სერგო ზაქარიაძის სათვალე ფილმიდან „ჯარისკაცის მამა“, დავით ერისთავის მარმარილოს რვეული, დიმიტრი არაყიშვილის ოქროს საათი და ფონოგრაფი, რომლითაც კომპოზიტორმა ცვილის ცილინდრებზე ქართული ხალხური სიმღერები ჩაწერა. აქვეა დაცული დიმიტრი ყიფიანის სამგზავრო ჩანთა, ეს უნიკალური ნივთი დამზადებულია ინგლისის სამეფო-საიმპერატორო ქარხანაში და მორთულია სამეფო გვირგვინითა და ასომთავრულით შესრულებული ქართველი წმინდანის ინიციალებით. ელენე ჩერქეზიშვილის ჩრდილოეთ კავკასიური კოსტუმი მორთულია ბრწყინვალე დაღესტნური ფილიგრანით და მდიდრულად ორნამენტირებული სპილენძის ქამრით. კოლექციაში შედის შალვა დადიანის საომარი ხმალი თურქული ბეჭდით, მისი საწერი მაგიდა და სკამი.
ფონდში შეგროვებული მრავალი ნივთი დაკავშირებულია საქართველოში ხელოვნების სხვადასხვა დარგის განვითარების ისტორიასთან. მაგალითად, აბრეშუმზე დაბეჭდილი ძვირფასი პლაკატი, რომელიც დავით ერისთავს 1882 წლის 20 იანვარს, პიესა „სამშობლოს“ პრემიერის დღეს გადაეცა. მუზეუმის ერთ-ერთი პირველი ექსპონატი იყო კოტე მარჯანიშვილის მიერ 1913 წელს მოსკოვში დაარსებული „თავისუფალი თეატრის“ ფარდა. ცნობილი რუსი მხატვრის კონსტანტინ სომოვის ესკიზის მიხედვით შექმნილი ხელოვნების ეს ნიმუში მრავალი წლის განმავლობაში დაკარგულად ითვლებოდა, მაგრამ 1930 წელს ის მოსკოვის ერთ-ერთი თეატრის სარდაფში იპოვეს და მუზეუმს გადასცეს.
ფონდში ინახება მსოფლიო დონის მხატვრე ბის ისეთი ნივთები, როგორიცაა მაია პლისეცკაიას ავტოგრაფიანი პენტიანი ფეხსაცმელი, რომელიც მუზეუმს სერგო ფარაჯანოვმა გადასცა. აქვე ინახება ნინო ანანიაშვილის ავტოგრაფიანი პენტიანი ფეხსაცმელი.
